De archiefdienst in Zutphen bestaat 175 jaar. Daarmee is zij een van de oudste archiefdiensten van Nederland. Het jubileum wordt gevierd met een lezingenreeks tijdens de Maand van de Geschiedenis, georganiseerd door het Regionaal Archief Zutphen in samenwerking met de Historische Vereniging Zutphen.
Drie schrijvers en onderzoekers laten daarin zien waarom archieven onmisbaar zijn voor het begrijpen van de geschiedenis: Rudolf Bosch (16 oktober), Jan Braakman (23 oktober) en Eva Vriend (28 oktober).
Historie
De historie van het Zutphense archief gaat eeuwen terug. In de middeleeuwen werd gesproken over ‘het archief van Zutphen’, werden de privileges van de stad in een houten archiefkist bewaard. In 1800 liet de magistraat een inventaris maken om orde te scheppen, maar veertig jaar later bleek dat opnieuw nodig.
In 1850 kreeg mr. R.W. Tadama uiteindelijk de officiële aanstelling als eerste archivaris van de Hanzestad. Daarmee was de basis gelegd voor wat nu het Regionaal Archief Zutphen heet — een moderne erfgoedinstelling die haar jubileum aangrijpt om te laten zien waarom archieven ertoe doen.
Lezingenreeks
De aftrap van de lezingenreeks wordt gegeven door archivaris en onderzoeker Rudolf Bosch. Hij neemt bezoekers aan de hand van een aantal sprekende voorbeelden uit de collectie mee in de financiële geschiedenis van middeleeuws Zutphen. Met behulp van oude stadsrekeningen laat hij zien hoe rijkdom, crisis en burgerlijke inspraak zich ontwikkelden in de tijd van hertog Karel van Gelre. Ook staat Bosch stil bij de vraag hoe voorgangers deze archieven gebruikten en welke perspectieven nieuw onderzoek biedt op de hedendaagse omgang met belastingen, politieke inspraak en regelgeving.
Jan Braakman en Eva Vriend
Een week later vertelt journalist en schrijver Jan Braakman het aangrijpende verhaal van een jonge Zutphense vrouw die na de oorlog werd beschuldigd van verraad. In zijn boek Zus reconstrueert hij haar leven en de morele dilemma’s van die tijd, met archiefstukken als leidraad.
Eva Vriend, essayist van de Maand van de Geschiedenis, sluit de jubileumreeks lezingen af. In Waterzoon onderzoekt zij de verhouding tussen mens en natuur aan de hand van vader en zoon Thijsse. Hun keuzes — tussen beschermen en beheersen — werpen nieuw licht op actuele thema’s als klimaat, waterbeheer en biodiversiteit.
Ook vooruit kijken
Met deze voordrachten blikken het Regionaal Archief Zutphen en de Historische Vereniging Zutphen niet alleen terug op 175 jaar archiefgeschiedenis, maar ook vooruit: naar de blijvende waarde van archieven als bron van kennis, inzicht en inspiratie. www.erfgoedcentrumzutphen.nl
Foto: Het depot van het Regionaal Archief Zutphen (foto Jolanda van Velzen/Erfgoedcentrum Zutphen).