MONUMENTAAL: lang leve het spoor

Spoor- en tramwegen (hun gebouwen, infrastructuur en rollend materieel) zijn vitaal industrieel erfgoed. Daar kan niet zuinig genoeg mee worden omgegaan. De nieuwe MONUMENTAAL, die vanaf vrijdag 4 juni verkrijgbaar is, onderstreept dat pleidooi in het Europese Jaar van het Spoor andermaal.

Lees de fraai geïllustreerde reportage over het Centraal Station Amsterdam (1889), net als het Rijksmuseum opgetrokken naar ontwerp van de vermaarde Limburgse kerkenbouwer Pierre Cuypers. Het iconische monument, een van de drukst bezochte stations van Nederland, wordt grondig in eerdere glorie hersteld en aangepast aan de huidige eisen.

Grensoverschrijdend spoorwegerfgoed

In het Belgische Essen, pal over de grens met Vlaanderen, verrees in 1854 een indrukwekkend treinstation met bijhorende douanefaciliteiten voor goederen- en veetransport.

Na teloorgang van de activiteiten trad verval in. Ingrijpen van het gemeentebestuur heeft de douaneloods voor kaalslag behoed. Treinreizigers kunnen het markante gebouw na restauratie en herbestemming weer in volle pracht bewonderen.

Biesbosch 600 jaar

Meestal zijn natuurgebieden het gevolg van aankoop, redding van ontwatering, stadsuitbreiding of wegenaanleg. Maar bij Nationaal Park de Biesbosch, 600 jaar jong, markeert een stormvloed in de nacht van 18 op 19 november 1421 het ontstaan. MONUMENTAAL dook in de geschiedenis.

Het natuurgeweld, bekend als de Sint Elizabethsvloed, sloeg een gat in de dijk ter hoogte van Strijen. Hierdoor kwam de Grote Waard, een uitgestrekte polder, in open verbinding met de zee. Kort nadien bezweek de rivierdijk bij Woudrichem en ontstond een binnenmeer, qua oppervlak nagenoeg even groot als het Markermeer, met eb en vloed tot voorbij de Langstraat in Brabant.

Kunstwerk voor kunst en mens

Kunstmuseum Den Haag heet het mooiste museum van Nederland te zijn. Het gebouw, ontworpen door Hendrik Petrus Berlage, valt niet alleen op door zijn opmerkelijke gele baksteen, maar ook door zijn ruimtelijkheid, menselijke maat, stralende lichtinval en het moderne kleurgebruik.

Voor haar juni-uitgave 2021 bekeek de redactie van MONUMENTAAL het meesterwerk van Berlage, waarover onlangs een lezenswaardig boek van de pers rolde.

Binnenhof in miljarden puntjes

Het oogt alsof er een grote schoonmaak is geweest. Alle muren, daken en ornamenten lijken te zijn opgepoetst en ademen een bijna hyperrealistische sfeer. Gaat het Binnenhof te Den Haag er straks na de ingrijpende verbouwing zo uitzien?

Het Bossche ingenieursbureau PelserHartman legde in opdracht van eigenaar Rijksvastgoedbedrijf (RVB) met circa 9.000 3D-laserscans het omvangrijke complex vast. Bureau Root uit Amersfoort vertaalde de tien miljard puntjes die de scans opleverden op zijn beurt naar een Bouwwerk Informatie Model (BIM). MONUMENTAAL nr. 3 – 2021 legt uit.

Ambacht aan de wand

In de tentoonstelling Ambacht aan de wand, de betovering van handbeschilderd behang spiegelt het Westfries Museum in Hoorn het heden aan het verleden.

Naast monumentale behangsels van de Hoornse Behangfabriek is inspirerend werk te bewonderen van de Rotterdamse behangkunstenaars Marcelo Gimenes en Jaap Snijder. Het creatieve duo heeft het ‘vergeten’ ambacht na bijna 200 jaar nieuw leven ingeblazen. MONUMENTAAL omarmt hun aanpak.

Ideale partner in het zwarte goud

Limburg was natuurschoon en steenkool, daar kon niemand omheen. Niet in de Belgische provincie, noch bij de Nederlandse buren. De prachtige natuur bleef, maar andere energiebronnen namen de plaats van steenkool in.

De mijnen gingen dicht. In Nederland eerder dan in België dat veel meer van zijn mijnverleden heeft bewaard. Bijvoorbeeld in en om De Hoge Kempen waar erfgoed en natuur een toeristische bestemming kregen.

De (Belgisch) Limburgse Reconversiemaatschappij (LRM) is verantwoordelijk voor herbestemming van De Hoge Kempen en de aanpalende mijnsite. Hoofddoel is transformatie van het industriële erfgoed naar de gewenste toeristische toekomst. Vandaag de dag geniet het natuurgebied – bossen, heuvels en meren – in Vlaanderen de status van Nationaal Park. Lees  de reportage in de nieuwe MONUMENTAAL.

Van buitenverblijf tot chique kantoor

Clingendael behoort tot een cluster Haagse landgoederen inclusief Huis ten Bosch, het woonpaleis van koning Willem-Alexander en zijn gezin. De naam Clingendael verwijst naar een dal(clinge), een duinvallei, tussen de duinen van Scheveningen en Den Haag.

Beroemd is de Japanse tuin die baronesse Marguerite M. van Brienen van de Groote Lindt in 1910 in het Sterrebos liet aanleggen, een rijksmonument. Opvallend zijn verder enkele dienstwoningen, een paarden- en koetshuis, een ophaalbrug, een theehuis, ijskelders (met zaagselhuis) en de slinger- of slangenmuur bij het koetshuis. Zeer de moeite van het lezen waard, zoals blijkt uit MONUMENTAAL nr. 3 – 2021.

Uitbundige rococo in Huis Bartolotti

Achter veel gevels van grachtenhuizen in Amsterdam zijn nog monumentale interieurs te vinden. Helaas vaak verborgen voor publiek. Het Huis Bartolotti, op nummer 170-172 in de ‘kleine bocht’ van de Herengracht, is gelukkig wél voor bezoekers opengesteld.

Het huis (1618) is waarschijnlijk een ontwerp van Hendrick de Keyser (1565-1621), destijds de meest beroemde bouwmeester en beeldhouwer van de stad Amsterdam.

Meer van dit soort onbekende interieurs uit oude en moderne tijden (het jongste, van architect Mendini, stamt uit 2001) zijn te zien op de (foto)tentoonstelling Amsterdamse stijlkamers binnen de Singelgracht. De expositie in de Amstelkerk is op werkdagen geopend van 13 juli tot 20 augustus 2021. Adres: Amstelveld 10, ingang Reguliersgracht. De toegang is gratis. Gaat dat zien!

EN VERDER

Tot slot in MONUMENTAAL nr. 3 – 2021 – naast de vaste rubrieken Actueel, Beeldspraak, Boeken en Etalage – o.m. een afscheidsinterview met Carlo Huijts, scheidend directeur van monumentenvereniging Hendrick de Keyser, en een opmerkelijke terugblik op de Dag van het Kasteel onder de titel Met de smartphone langs buitenplaatsen.

MONUMENTAAL nr. 3 – 2021 is vanaf vrijdag 4 juni verkrijgbaar.

Foto’s: Centraal Station Amsterdam (foto’s Suzan Baars).

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.