Monumentenbezit in Naarden bestaat tien jaar. In 2016 stootte het rijk 29 monumenten af, die via de Nationale Monumentenorganisatie (NMo) in de stichting werden ondergebracht. Tien jaar later is de organisatie uitgegroeid tot een professionele, landelijke beheerorganisatie voor alle typen monumenten.
Vooraanstaande rol
Met inmiddels 32 rijksmonumenten, samen goed voor ruim honderd gebouwen, speelt Monumentenbezit een vooraanstaande rol in de Nederlandse monumentensector. De stichting zorgt niet alleen voor behoud van haar monumenten, maar werkt ook almaar meer aan het delen van verhalen van het erfgoed met een breed publiek.
Op 15 januari 2016 kreeg Monumentenbezit officieel 29 cultuurhistorische gebouwen in handen, variërend van kerken en kastelen tot ruïnes en vestingwerken. Vijf objecten behoren tot de Top 100 monumenten van Nederland; de vestingwerken van Naarden zijn UNESCO Werelderfgoed.
Monument-inclusief
Waar veel erfgoedorganisaties zich richten op één specifiek type monument, kiest Monumentenbezit naar eigen zeggen bewust voor een andere overtuiging. “Wij zijn monument-inclusief”, zegt directeur-bestuurder Mark van den Bos. “Alle typen monumenten zijn welkom. Juist monumenten die moeilijk te exploiteren zijn, vragen om een partij die het belang van het erfgoed zelf vooropstelt en het borgt voor de lange termijn zonder dat rendement of functie leidend is”.
Van beheerder naar exploitant
Het verkrijgen van de POM-status in 2022 bevestigde volgens Van den Bos het professionele karakter van zijn organisatie. In de jaren daarna zette de stichting een volgende stap in haar ontwikkeling door te investeren in een team dat zich volledig richt op de publieksfunctie van monumenten. Met dit team wordt een aantal locaties actief opengesteld voor belangstellenden en wordt de exploitatie in eigen hand genomen.
Daarmee blijft het niet bij het behoud van het monumentale erfgoed alleen. Van den Bos: “Door bezoekers te ontvangen, verhalen te vertellen en activiteiten te organiseren, krijgen de monumenten een levendige en eigentijdse rol. De publieksfunctie wordt zo sterker, samenhangender en professioneler ingevuld, en draagt bij aan een duurzaam gebruik van deze bijzondere plekken”.
Kennis, vakmanschap en samenwerking
Beheer, restauratie en publiek vormen het fundament van de organisatie. Monumentenbezit groeit daarbij uit tot een leeromgeving voor jong talent en investeert actief in onderzoek en kennisdeling, samen met nationale en internationale partners. “We zijn steeds vaker niet alleen uitvoerder, maar ook kennisdrager en gesprekspartner”, verklaart Van den Bos.
Vooruitkijken
Monumentenbezit heeft de ambitie om jaarlijks ten minste één nieuw monument te verwerven. In het bijzonder monumenten waarvoor geen passende marktoplossing bestaat en die bewust bij de stichting worden ondergebracht als onafhankelijke trust, waar duurzame instandhouding en continuïteit centraal staan. Van den Bos: “In 2035 is Monumentenbezit meer dan een beheerorganisatie. Onze monumenten zijn plekken waar verleden en toekomst elkaar raken en waar mensen niet alleen komen kijken, maar ook actief deelnemen”.
Door samen te werken met partners binnen en buiten de erfgoedsector op het gebied van cultuur, innovatie en technologie verwacht Monumentenbezit een breder en diverser publiek te bereiken. Over tien jaar wil de organisatie een vanzelfsprekende samenwerkingspartner zijn voor iedereen die erfgoed ziet als onderdeel van de maatschappelijke opgaven van nu en morgen.
Foto boven: Heropening voor publiek van Kasteel Slangenburg in Doetinchem na restauratie en onderhoudswerkzaamheden in 2024.
Foto onder: Directeur Mark van den Bos bij de Ruïne van Nuwendoorn, archeologisch rijksmonument in de gemeente Schagen.