In de nieuwe MONUMENTAAL, verkrijgbaar vanaf vrijdag 23 januari, veel aandacht voor de voorgenomen aanwijzing van 45 geschenkwoningen tot rijksmonument. De houten huizen in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant zijn Nederland ruimhartig geschonken door Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken en Oostenrijk na de watersnoodramp van 1953.
Muntvondst Buggenum
Allerwegen in het land wordt gespeurd naar bodemvondsten met een metaaldetector. Deze hobby heeft sinds de coronaperiode een vlucht genomen. Metaaldetectie is toegestaan zolang niet dieper wordt gezocht dan de al omgewerkte bouwvoor. De Romeinse muntvondst van Buggenum, december 2025 gepresenteerd in het Limburgs Museum in Venlo, is een verhaal apart.
Eigentijds vervolg Haagse historische locaties
Den Haag staat bekend om haar statige lanen en monumentale gebouwen. Drie bijzondere panden – Lange Voorhout 32, Het Spaansche Hof en Mauritskade 9 – openen na een grondige renovatie opnieuw hun deuren.
Werkend erfgoed
Tot voor kort stond de teller van het aantal monumentale molens in de gebouwencollectie van Natuurmonumenten op 21. Afgelopen jaar heeft de vereniging daar een rijksmonumentaal exemplaar aan toegevoegd: de Voorste molen in Kortenhoef. Natuurmonumenten kreeg de kans deze windwatermolen, ook wel geduid als Molen van Gabriël, te verwerven.
Jarig Stadsherstel Amsterdam pakt uit
Stadsherstel Amsterdam, in de voorbije nieuwjaarsnacht pijnlijk verrast door een vernietigende brand in de Vondelkerk, viert haar zeventigjarig bestaan. Het jubileum geldt als logisch vervolg op de feestelijkheden rond Amsterdam 750: al zeven decennia zet Stadsherstel zich in voor behoud, herstel en gebruik van de gebouwde geschiedenis van ’s lands hoofdstad en haar omgeving. Wat in 1956 begon als reddingsactie voor bedreigde monumenten, is uitgegroeid tot een erfgoedorganisatie met meer dan 750 gerestaureerde panden in Amsterdam en daarbuiten.
Toekomst religieus erfgoed
Met ingang van deze editie presenteert MONUMENTAAL in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een vierdelige serie over de toekomst van religieus erfgoed. Gebedshuizen behoren tot de meest gelaagde plekken van ons land. Ze dragen generaties aan verhalen in zich: van rituelen, zorg en gemeenschap tot schoonheid, verdriet en hoop. Maar hun positie verandert snel. Het aandeel Nederlanders dat zich tot een kerkgenootschap rekent, daalt al jaren.
Treinhistorie in moderne jas
Regelmatig bedenkt het Spoorwegmuseum in Utrecht innovaties om bezoekers te prikkelen. Het tot de verbeelding sprekende museum is gehuisvest in het rijksmonumentale station Utrecht – Maliebaan, vlakbij het oude centrum van de Domstad. Treinliefhebbers treffen er ruim 240.000 objecten, variërend van locomotieven, treinstellen, rijtuigen, schaalmodellen, uniformen en seinhuisjes tot stoommachines, schilderijen, spoorwegmateriaal en voorwerpen.
Pi de Bruijn, architect van het Binnenhof
Architect Pi de Bruijn vertelt nog steeds enthousiast over het moment dat hij in 2019 als architect voor het Tweede Kamergebouw en als algemeen adviserend architect voor de rest van het Binnenhof werd benoemd. De Bruijn had de eerste grote verbouwing van het Binnenhof in 1992 gerealiseerd en het was logisch dat hij ook deze renovatieopdracht zou krijgen. Het ging tenslotte vooral om vernieuwing van de technische installaties, die volgens de Kamer sober en doelmatig moest worden uitgevoerd. Maar zo logisch was dat niet.
Nieuwe iconen voor België
Met de toetreding van vier woonhuizen tot het Iconic Houses-netwerk krijgt het modernistische erfgoed van België nieuwe internationale aandacht. Toegevoegd zijn betekenisvolle parels van Turnhout tot Brussel en van de Kempen tot de Maasvallei. Stuk voor stuk getuigen ze van vakmanschap, vernieuwing en fijnzinnige architectonische gevoeligheid.
Niet langer te laat aan tafel
Vaak te laat aan tafel. Dat gevoel overheerste toen de programma’s van de Agenda Leefomgeving van start gingen. Erfgoed kwam pas in beeld als ruimtelijke plannen al getekend waren. Nu zit de sector geregeld vooraan: meedenken over woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en de rol van erfgoed daarin.
Niet hier
Niet hier is de titel van de debuutroman van architect Abel de Vries (79) uit Zutphen. Niet hij is hoofdpersoon van het boek, maar een man met de Dickensiaanse naam Puip Tonk, een fictief iemand, wél ook architect van beroep. De roman is een persoonlijke zoektocht, een koortsachtig reisverhaal, een psychologische thriller, oordeelt columnist en schrijver Bert Wagendorp. Diens collega Wilfried de Jong omschrijft Niet hier als ‘architectuur en poëzie ineen’. “Een wonderlijk gebouw van woorden”.
Flevoland gastheer Open Monumentendag
Flevoland is gastheer voor de opening van Open Monumentendag 2026 op vrijdag 11 september. De landelijke aftrap van de grootschalige manifestatie is het startschot voor een weekeinde vol opengestelde monumenten en talloze activiteiten. De jongste provincie van Nederland en Open Monumentendag vieren dit jaar hun 40e verjaardag.
Wonen in erfgoed: Laarwoud, Zuidlaren
Al meer dan twintig jaar wonen Rob en Jeannette Wagenborg op Laarwoud in Zuidlaren. Het is nu hun huis, hun thuis – maar dat is niet vanzelf gegaan. Het monumentale pand moest eerst eigen gemaakt worden. Ze moesten erin groeien.
EN VERDER…
Verder in de eerste MONUMENTAAL van 2026 o.a. de column Me verjaere! van directeur-bestuurder Wilco Blaak van Erfgoed Zeeland en de vertrouwde rubrieken Actueel, Beeldspraak, Boeken en Etalage.
Foto boven: Zweedse woningen aan de Koning Gustaaf Adolfstraat te Lage Zwaluwe (foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).
Foto midden: Voorzijde Emmakapel te Rosmalen.
Foto onder: Vuurtoren Urk (foto Thomas Bartelds).