De coverstory van magazine MONUMENTAAL nr. 4 – 2025, verkrijgbaar vanaf vrijdag 29 augustus, is gewijd aan watermolens in Twente. De Stichting Landschap Overijssel houdt deze eeuwenoude rijksmonumenten levend en beleefbaar, maar de waterraderen van de molens van Frans en Bels op de Molsbeek zijn dringend aan vervanging toe.
Kanselarij Leeuwarden op de schop
De Kanselarij in Leeuwarden is een symbool voor Friesland. Het iconische gebouw, opgetrokken tussen 1566 en 1571, behoort tot de belangrijkste 16e-eeuwse monumenten in de provincie. Op initiatief van eigenaar Hendrick de Keyser Monumenten wordt het topstuk uit de Nederlandse en Friese architectuurgeschiedenis in een tijdsbestek van drie jaar gefaseerd gerestaureerd. Met de eerste fase is inmiddels een begin gemaakt.
Bonsdalgroeve: van oorlogsfabriek tot erfgoedlocatie
In het Zuid-Limburgse heuvellandschap, net buiten Geulhem, ligt een monument dat lange tijd onopgemerkt bleef. De voormalige mergelgroeve de Bonsdalgroeve werd in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog omgevormd tot ondergrondse fabriek. Wat begon als strategische schuilplaats voor de Duitse oorlogsindustrie, is nu een erfgoedplek met een bijzonder verhaal: van dwangarbeid tot technische vindingrijkheid. Sinds kort kan eenieder deze verborgen geschiedenis ontdekken.
Wandtapijten Oudenaarde zijn mobiele fresco’s
De Belgische stad Oudenaarde in Oost-Vlaanderen behoorde in de 16e eeuw tot de belangrijkste centra van wandtapijtnijverheid in Europa. De tapijten werden wel mobiele fresco’s genoemd omdat ze verplaatsbaar zijn en de afgebeelde taferelen een verhaal vertellen. Museum Oudenaarde (MOU) toont een uiterst waardevolle collectie van 47 wandkleden, ondergebracht in het laatgotische stadhuis aan de Grote Markt.
Amsterdamse School in Zuidoost Groningen
Begin 21e eeuw werd de leus Er gaat niets boven Groningen! gelanceerd met als doel positieve aandacht te richten op Groningen. Aangezien stad en provincie dezelfde naam dragen, trekt die aandacht al snel naar de stad. De karakteristieke Martinitoren, het Groninger Museum en de vele Amsterdamse School-architectuur verheugen zich in een breed publiek. Je zou bijna vergeten dat rond de stad Groningen een hele provincie ligt waar eveneens veel interessante plekken te vinden zijn.
Hans Withoos: The Joy of Life
Galerie Persoon presenteert in samenwerking met de Oogenlust Conceptstore tot en met 18 oktober 2025 een solo-expositie van de Nederlandse fotografisch kunstenaar Hans Withoos. De kleurrijke tentoonstelling The Joy of Life toont 75 magisch realistische fotowerken met ook zijn nieuwste creaties. De twee locaties bevinden zich op het inspirerende Domein Oogenlust in Eersel, midden in de Brabantse natuur.
Oostenrijks modernisme
Ontdek zes iconische modernistische huizen in Oostenrijk, elk met een unieke architectonische visie en bijzondere geschiedenis. Van Josef Franks tijdloze Villa Beer tot het experimentele Steinhuis van Günther Domenig; deze woningen tonen de rijkdom en diversiteit van het Oostenrijks modernisme.
Van gerechtsgebouw naar vijfsterrenhotel
Het beeldbepalende gebouw van het voormalige Paleis van Justitie aan de Prinsengracht 432-436, behorend tot het UNESCO werelderfgoed aan de grachtengordel, is getransformeerd tot hotel. De internationale keten Rosewood Hotels & Resorts betrok het kolossale pand uit 1666 met zijn eerste luxe hotel in Nederland: Rosewood Amsterdam.
Roermond ijvert voor eerherstel heksen
De rivieren Maas en Roer hebben de historie van Roermond richting gegeven, vanaf de Middeleeuwen tot in de moderne tijd. Begin 17e eeuw vonden in de stad opvallend veel veroordelingen plaats van vrouwen die als heks werden bestempeld. Dit gegeven was aanleiding voor onderzoek. Gevolg: volgend jaar krijgt de Limburgse gemeente een nationaal heksenmonument dat pleit voor eerherstel van de veroordeelde vrouwen.
Buitenplaats Beeckestijn pronkstuk Velsen-Zuid
Aan de rand van Velsen-Zuid ligt Buitenplaats Beeckestijn, een van de meest complete en karakteristieke voorbeelden van een 18e-eeuwse buitenplaats in Nederland. Ontstaan uit een bescheiden hofstede, groeide Beeckestijn uit tot representatief zomerverblijf voor de stedelijke elite die de drukte van Amsterdam wilde ontvluchten. Het ensemble bestaat uit een hoofdgebouw, twee koetshuizen, geometrisch ontworpen tuinen en een pittoreske kapelwoning die te huur is als vakantiewoning.
Heldendood op en rond het Binnenhof
Het leven van helden werd in hun eigen tijd, en soms ver daarna, op waarde geschat. De ene dood was nog ongelukkiger dan de andere. Aan flarden geschoten tijdens een zeeslag, met paard en al door het ijs zakken, jezelf door het hoofd schieten; niets menselijks is de held vreemd. Soms hadden helden hun dood misschien wel opgezocht, bijvoorbeeld door aan te pappen met de vrouw van een ander. En soms traden de helden dapper hun eigen dood tegemoet.
Wonen in erfgoed: havezate Den Alerdinck
Als jongen in Sassenheim mocht Wouter Koning eens binnenkijken bij een schoolvriendinnetje dat op buitenplaats Het Oude Koningshuys woonde. In ruil voor het rapen van tamme kastanjes zag hij een glimp van een wereld die hem diep raakte. De hoge ramen, gestucte plafonds en statige schilderijen lieten een onuitwisbare indruk achter. In zo’n huis wilde Koning later wonen. In 1988 werd die droom werkelijkheid: hij kon havezate Den Alerdinck in Laag Zuthem bij Zwolle kopen.
EN VERDER
Verder in de vierde MONUMENTAAL van 2025 o.a. de column Rentmeesterschap van directeur Bert Boer van Nederland Monumentenland en de vertrouwde rubrieken Actueel, Beeldspraak, Boeken en Etalage.