Na vijf jaar intensief onderzoek heeft een team van acht restauratoren van het Rijksmuseum in Amsterdam vandaag een begin gemaakt met het verwijderen van het vernis van De Nachtwacht. Het karwei markeert de aftrap van de tweede fase van Operatie Nachtwacht, het grootste onderzoeks- en restauratieproject ooit voor Rembrandts meesterwerk.
Het verwijderen van de oude vernis wordt gedaan om het schilderij straks optimaal te bewaren voor de toekomst. Het werk gebeurt met microscopische precisie en vindt plaats voor de ogen van publiek, in de glazen ruimte in de Nachtwachtzaal.
Hoofddirecteur Taco Dibbits noemt het begin van de restauratie spannend. “Met het weghalen van de vernis komt de veelbewogen levensloop van De Nachtwacht bloot te liggen. Het zal voor belangstellenden een unieke ervaring zijn om dit van zo dichtbij te kunnen volgen”.
Absorberend doek
Om de vernislagen, die zijn aangebracht tijdens de restauratie van 1975-76, te verwijderen, gebruiken de restauratoren van nu een speciaal absorberend doek.
Deze wordt met een minimale hoeveelheid oplosmiddel geprepareerd en gedurende korte tijd op het oppervlak van De Nachtwacht geplaatst zodat de vernis wordt opgelost en in het doek wordt opgenomen. Eventueel achtergebleven resten van nog oudere vernis worden vervolgens zorgvuldig met een wattenstaafje met oplosmiddel onder een microscoop verwijderd. Hieraan zijn jaren van wetenschappelijk onderzoek, toepassingen van de techniek op andere schilderijen en tests op De Nachtwacht voorafgegaan.
Operatie Nachtwacht
De afgelopen vijf jaar heeft een groot team van restauratoren, conservatoren en wetenschappers De Nachtwacht bestudeerd met de meest geavanceerde technieken. Van digitale beeldtechnieken tot natuurwetenschappelijk en materiaal-technisch onderzoek en van computer science tot artificial intelligence.
Dat heeft geleid tot verschillende doorbraken in kennis over en staat van het schilderij, en het werkproces van de kunstenaar. Het team werkt samen met experts van hoofdpartner AkzoNobel, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), de Technische Universiteit Delft (TU Delft), de Universiteit van Amsterdam (UvA), de Amsterdam Universitair Medische Centra (AUMC), de Universiteit Antwerpen (UA), De Vrije Universiteit Amsterdam (VU), de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en the National Gallery of Art, Washington DC. Meer informatie hierover is te vinden op Operatie Nachtwacht – Rijksmuseum.
Podcast
De veelbewogen levensloop van De Nachtwacht staat centraal in de jubileumaflevering van de podcastserie ‘In het Rijksmuseum’. De honderdste podcast staat geheel in het teken van Rembrandts meesterwerk.
Hoe hebben de dikke lagen donkere vernis een rol gespeeld in de bijnaam van het schilderij, in het identificeren van de schutters en de perceptie van De Nachtwacht? En wat gaat er gebeuren nu het vernis stap voor stap verwijderd zal worden?
Hoofd Beeldende kunst Pieter Roelofs en restaurator Esther van Duijn vertellen er alles over in een gesprek met Janine Abbring. Te beluisteren in alle podcastapps, via Spotify en de website van het Rijksmuseum: Podcast: In het Rijksmuseum – Rijksmuseum
Partners
Operatie Nachtwacht wordt mogelijk gemaakt door The Bennink Foundation, C.L. de Carvalho-Heineken, de PACCAR Foundation, Piet van der Slikke en Sandra Swelheim, American Express Foundation, de familie De Rooij, het AutoBinck Fonds, TBRM Engineering Solutions, Dina en Kjell Johnsen, de familie D. Ermia, de familie M. van Poecke, Bruker Nano Analytics, het Henry M. Holterman Fonds, het Irma Theodora Fonds, het Luca Fonds, het Piek-den Hartog Fonds, het Stichting Zabawas, het Cevat Fonds, het Johanna Kast-Michel Fonds, Marjorie en Jeffrey A. Rosen, de Stichting Thurkowfonds, het familie Van Ogtrop Fonds, FedEx Express, Airbnb, NICAS, het Nachtwacht Fonds, de gemeente Amsterdam en het Amsterdam Museum. AkzoNobel is hoofdpartner.
Operatie Nachtwacht. Foto: Rijksmuseum/Henk Wildschut